شرکت مشاورین افق پیشگامان خرد بوشهر

پودر ماهی و نقش آن در غذای آبزیان، دام و طیور

پودر ماهی

پودر ماهی یک اصطلاح عمومی است که از نظر تغذیه ای بسیار غنی بوده ودر جیره ی غذایی حیوانات اهلی و یا به صورت کود طبیعی با کیفیت بالا استفاده می شود. پودر ماهی شناخته شده برای دانشمندان علوم تغذیه دام به عنوان خوراکی با کیفیت بالا که شامل موادی است که قابلیت هضم بالایی دارد به همین دلیل بسیار مناسب است که در جیره ی غذایی بیشتر حیوانات مزرعه به خصوص ماهی ومیگو افزوده شود.

پودرماهی را می توان از هر نوع غذای دریایی (ماهی,میگو....) تهیه شود .معمولا درصد بیشترپودر ماهی را از ماهی های کوچک اقیانوس ها که درصد بالایی از استخوان و روغن هستند تهیه می شود  این نوع ماهی ها در تهیه پودر وروغن ماهی کاربرد دارند وبه آن ماهی های صنعتی می گویند علاوه بر آن بخش اندکی از پودر ماهی از ضایعات دیگر ماهی هایی که انسان به طور مستقیم مصرف می کند مهیا می گردد. پودر ماهی دارنده میزان بالایی انرژی در واحد وزن می با شد و منبع عالی برای پروتئین ها,چربی ها,مواد معدنی ویتامین ها است و مقدار بسیار اندکی کربوهیدرات در آن وجود دارد.

پودر و روغن ماهی از جمه صنایعی است که هنوزبر پایه  تکنیک های صیادی در اقیانوس استوار است. بیشتر تولیدات پودر و روغن ماهی از ذخایر دریایی صید می شود و تداوم صید از آن ها کاملا کنترل ومدیریت شده است.

در حال حاضر در دنیا سالانه 6 تا 6.5 میلیون تن پودر ماهی به صورت پایدار تولید می شود . برای یک تن پودر ماهی خشک تقریبا 4 تا 5 تن ماهی کامل مورد نیاز است. مهمترین گروه ماهی  در تهیه پودر ماهی ، ماهی های کولی ,حشینه و ساردین و...است.3/1 خوراک ماهی دنیا در پرو تولید می شود و دیگر کشور های مطرح این حوضه شیلی  ,چین , تایلند  ,آمریکا  ,ایسلند , نروژ و ژاپن است.

پودر ماهی بعنوان یکی از منابع اصلی تامین کننده پروتئین و اسیدهای آمینه در جیره خوراک دام،طیور و آبزیان می باشد که از دیرباز در صنعت مرغداری جایگاه مهمی را به خود اختصاص داده که با گذشت زمان و پیشرفت علم و تکنولوژی در دنیا هیچ چیز دیگری جایگزین این ماده مهم در تغذیه دام،طیور و آبزیان نگردیده است.

اهمیت پودر ماهی در زنجیره فرایند غذایی 
پودر ماهی از مکملهای غذائی و پروتئینی در تغذیه آبزیان می باشد و به واسطه ویژگیهای ذیل از اهمیت زیادی بر خوردار است :
1. پودر ماهی یک منبع غنی پروتئینی می باشد .
2. پودر ماهی از نظر دارا بودن اسیدهای آمینه ضروری همانند متیونین و لیزین که برای رشد و تولید اهمیت زیادی دارند ، غنی می باشند .
3. انرژی قابل سوخت و ساز پودر ماهی نسبت به سایر منابع پروتئینی که در تغذیه آبزیان بکار برده می شود ، بالاتر بوده و حاوی 2850 الی 3000 کیلو کالری انرژی قابل سوخت و ساز می باشد . این ماده بعنوان منبع انرژی برای آبزیان بسیار ارزشمند است زیرا چربی و پروتئین آن به راحتی از جداره دستگاه گوارش جذب می شود .
4. پودر ماهی یکی از مهمترین محصولات فرعی حاصل از صنعت شیلات می باشد و حدود 95 درصد از ماده خام مصرفی در تهیه آن را موادی تشکیل می دهند که بطور مستقیم مورد استفاده انسان قرار نمی گیرد .
5. پودر ماهی و سپس آب مغذی حاصل از آن منابع مناسبی جهت تامین پروتئین ، کلسیم ، فسفر ، ویتامینهای گروه ) B ریبوفلاوین ، کولین ، B12 ) می باشد و در ضمن به علت وجود فاکتورهای ناشناخته رشد (UGF ) باعث افزایش رشد آبزیان می شود .
6. پودر ماهی از تعادل اسیدهای آمینه در تطابق با احتیاجات آبزیان برخوردار است .
7. پروتئین پودر ماهی با توجه به ماده خاص مصرفی و تکنولوژی تولید با درصدهای متفاوت بین 55% الی 72% موجود می باشد . پودر ماهی مرغوب معمولا بالاتر از 60% پروتئین دارند .
8. ازت آزاد یا T.V.N به تازگی پودر ماهی بستگی دارد و نباید از 130 میلی گرم درصد بیشتر باشد .
9. چربی پودر ماهی بر حسب نوع ماهی از 4/3 تا 3/11 درصد متفاوت می باشد . چربی به علت افزایش فساد پذیری و بالا بودن امکان خودسوزی عامل منفی تلقی می شود . میزان چربی در پودر ماهی باید کمتر از 10% باشد و برای نگهداری آن از آنتی اکسیدان استفاده شود
فرآوری و تولید پودر ماهی با مرغوبیت بالا بستگی به نوع ماهی،نحوه تولید،عمل آوری و شرایط آب و هوایی دارد، T.V.N ،چربی ، نمك و رطوبت (که از فاکتورهای مهم تشخیص و درجه بندی پودر ماهی به حساب می آیند) درجه بندی شده وبعد به بازار عرضه میگردد.
انواع مختلف پودر ماهى از قبيل پودر ماهى‌هاى: ساردين، شاه‌ماهى، تون، آنچوى و امثال آن با ترکيبات مختلف در بازار جهانى وجود دارد .در موقع خرید به کیفیت و سلامت پودر ماهی تولید شده،آنالیز پودر ،مشخصات و پروانه های کارخانه پودر تولید کننده و نشان استاندارد ایران توجه بیشتری داشته باشند. توصیه میگردد پودر ماهی را در جای خشک و خنک و دور از نور مستقیم آفتاب و حیوانات جونده و روی پالت نگهداری نمایید.

عمر مفيد پودر ماهی
يكي از مهمترين تركيبات پودر ماهي پروتئين آن است كه پروتئين در تركيبات خود داراي نيتروژني است كه به مرور زمان آزاد شده و باعث از بين رفتن پروتئين ميشود. بنابرين در شاخص هاي تقسيم بندي پودر ماهي از نظر تازگي،TVN (ازت آزاد شده) معيار قرار ميگيرد. بهتر است كه پودر ماهي مدت كمي پس از توليد مصرف شود. در غير اين صورت با آزاد شدن ازت به مرور زمان از كارايي اين محصول كاسته ميشود.
چربي هاي موجود در پودر ماهي در مجاورت هوا اكسيد شده و باعث خرابي پودر ماهي و پيدايش قارچ ها وكپك ها ميشود، لذا براي جلوگيري از اين امر كه به مرور زمان پس از توليد رخ ميدهد در قسمتي از خط توليد به پودر آنتي اكسيدان افزوده ميشود كه ماندگاري محصول را تا يك سال افزايش مي دهد.
با توجه به شاخص TVN و معضل اكسيد شدن چربي ها عمر مفيد براي محصول حداكثر يك سال مي باشد.گرچه قاعده "هرچه تازه تر، مقوي تر" براي پودر ماهي نيز صدق مي كند. در موقع استفاده از پودر ماهى در کنسانتره و جيره غذائى طيور پرورشى بايد توجه نمود که ناخالصى در آن وجود نداشته و نيز فاسد نشده باشد. ماهی سفید به دلیل داشتن مقدار کم روغن و حفظ بهتر کیفیت ، نسبت به ماهی تیره ارج است. پودرماهى داراى ۳-۸درصد چربى مى‌باشد. املاح اصلى مانند منگنز، آهن، يد نيز به مقدار کافى در پودر ماهى وجود دارد به اضافه از نظر ويتامين‌ها به‌خصوص ويتامين دسته B به‌خصوص کولين و B2 و B1 اسيد پانتوتنيک، نياسين نيز قابل توجه مى‌باشد. از اين‌رو اهميت پودر ماهى در تغذيه انواع طيور بسيار زياد مى‌باشد و تقريباً در تمام جيره‌هاى غذائى طيور و مواد کنسانتره مخصوص طيور، پودر ماهى و يا ترکيبات آن وجود دارد.

تركيب پودرماهي

تجارتي نسبتا ثابت بوده و داراي حدود 65 درصد پروتئين خام است كه چنانچه توليد به نحوي مطلوب صورت گرفته باشد قابليت هضم آن بين 93 تا 95 درصد خواهدبود. پودر ماهي حاوي مقادير بالايي از ليزين،متيونين وتريپتوفان بوده ومكمل ارزشمند جيره هايي است كه برمبناي دانه غلات، بخصوص ذرت قرار دارند .
ميتوان ميزان پودرماهي را درغذاي حيوانات مسن تر كه نياز كمتري به پروتئين دارند را كاهش داد و ميزان پودرماهي درجيره هاي دام های پر توليد و پرواري از کل 5% جيره غذايي تجاوز نكند .

وقتی که یک نمونه پودر ماهی برای آنالیز مواد مغزی موجود در آن وارد آزمایشگاه می شود این فرایند شامل سوزاندن پروتئین نمونه می باشد . وقتی که نمونه ی کاملا سوزانده شده چیزی که باقی می ماند خاکستر نمونه می باشد. معمولا یک پودر ماهی خوب دارای 17 تا 25درصد خاکستر می باشد . میزان خاکستر بیشترشان دهنده ی میزان بیشتر مواد معدنی موجود در پودر ماهی دارد به خصوص کلسیم،فسفر،منیزیم

قسمت اعظم خاکستر را کلسیم و فسفر ماهی تشکیل می دهد . بر خلاف فسفر گیاهی موجود در گیاهان فسفر موجود در پودر ماهی در بیشتر ساختار حیوانات موجود می باشد. فسفر موجود در گیاهان قابل استفاده به وسیله ی حیوانات تک معده ای نمی باشد آن طوری که باید و شاید مثل حیوانات تک معده ای مثل خوک و سگ و همچنین انسان ها . به این دلیل اساسا ساختار بیولوژیک خاصی به نام phytateقرار می گیرد. نشخوار کنندگان مثل گاو و گوسفند و بزها دارای این توانایی هستند که فسفر موجود درphytate را آزاد کرده و استفاده کنند .

نشخوارکنندگان این عمل را به کمک میکروب های موجود در شکمبه انجام می دهد .

ویتامین موجود در پودر ماهی دارای ارزش فراوان می باشد و چندین فاکتور مثل منشا و ساختار ماهی و چگونگی فرایند تهیه پودر ماهی ویتامین های محلول در چربی در پودر ماهی مقدار آن ناچیز است یکی از علل آن را باید روغن گیری از ماهی دانست .

پودر ماهی را از نظر ویتامین های خانواده ی B12 باید نسبتا غنی دانست به خصوص coblamine،niacin،cholin،Pantothenic acid، Riboflavin.

مصرف مواد

با توجه به نوع ماهی مورد استفاده در فرایند تولید نسبت مواد مصرفی در تولید این محصول 3-5 کیلوگرم در هر کیلوگرم محصول است. همچنین با توجه به نوع ماهی و تقاضای مشتری امکان اضافه کردن برخی مواد مغذی دیگر در پودر ماهی در فرایند تولید امکان پذیر است.

بازاریابی محصول

کیفیت محصول در بازاذریابی و فروش آن نقش اساسی دارد. لیکن با توجه به گسترش سطح کشت آبزیان خصوصا پرورش میگو و ماهی در قفس در مناطق جنوبی کشور، روند رو به گسترشی در بازار این محصول مشهود است.

دستگاههای مورد نیاز برای تولید پودر ماهی 

برای تولید این محصول، نیاز به دستگاه شتشو، خرد کننده، دیگ پخت، دستگاه جدا ساز چربی، سانتریفیوژ، هموار ساز، خشک کن، آسیاب، مخزن های موقت مواد اولیه، مبدلهای حرارتی  گرم و سرد، کولر، آسیاب و دستگاههای کیسه و بسته بندی می باشد.

چنانچه تمایل به سفارش طرح امکان سنجی و طرح کسب و کار جهت این محصول را دارید میتوانید از مشاوره و همراهمی  اساتید دانشگاهی این مرکز بهره گیرید.

امکان تماس با شرکت از طریق شماره ذیل امکان پذیر است.

09172716086 پاهنگ

 09127604869شمس